حرف اضافه

حرف اضافه یا حرف رابطه ای یکی از بخش های سخن است که برای بیان رابطه و یا برای ساخت ساختارهای دستوری به کار میرود. بسته به موقعیتش حرف اضافه را میتوان به دو گونه ''حرف اضافه پیشین'' و ''حرف اضافه پسین'' تقسیم کرد. گونهٔ رایج آن در زبان تالش حرف اضافه پسین است.

به کار رفتن زیاد و گوناگون حروف اضافه در یک زبان باعث تحلیلی تر شدن آن زبان میشود.

1. حرف اضافه پسین Sə : معمولا بعد از اسم و متصل به اسم است. به معنی "از" و "با" می باشد. مثلا

Še umu karde ogardesə čoke (رفتن و امید داشتن از برگشتن بهتر است)

در اینجا (ogardesə (ogarde+sə به مفهوم "برگشتن+از" است. در جمله فارسی این ساختار دستوری "از برگشتن" است، بنابراین "از" تالشی (sə) با دیگر زبان ایرانی همچون فارسی متفاوت هست چون "از" در فارسی حرف اضافه پیشین و منفصل است.

2. حرف اضافه پسین Nə : یکی از پرکاربردترین حرف های اضافه است که متصل و بعد اسم می آید. بیشتر به معنی "در" و "داخل" است و گاهی به مفهوم "برای"، "با"، "همراه"، "بر روی" و "درون" هم میباشد. در زبان های سلاویان هم این حرف اضافه مشابه و هم معنی با زبان تالش است . در واژگان زیر نحوه به کار گیری حرف اضافه پسین nə را مشاهده میکنید.

Xıdouminə (به امید خدا)

Xıdonominə (با نام خدا)

Ehanə (اگر)

(با تو) Bətınə

Isətnə dowran (در دوران حاضر) - { (در حال حاضر) Isətnə +(حال) Isət }

Iconə (همراه هم، با یکدیگر) - { (با، همراه) nə+(جای) co+(یک) I }

se sinnə (در سه سالگی)

sa sinnəyən (در صد سالگی هم). اما sa sinnədəyən در مثال آخری هیچگاه درست نخواهد بود چون استفاده از دو حرف اضافی آن هم با معنی نزدیک به یکدیگر مجاز نمی باشد. sa sin+nə+də+yən باید sa sin+nə+yən نوشته شود.

پس این جمله غلط است:

Penədə heste (در در بالا هست)

اما این جمله درست است:

Penə heste (در بالا هست)

3. حرف اضافه پیشین Nə :

حرف اضافه nə گاهی پیشین میشود. مثلا

Nəvey (گشتن در)

4. حرف اضافه پیشین Zi : این حرف اضافه تقریبا همیشه قبل اسم می آید و نشان از شدت در چیزی میدهد. به دلیل اینکه zi یک واژه هم میباشد میتواند منفصل هم به کار رود. پس بنابراین زمانی که منفصل باشد دیگر حرف اضافه نخواهد بود بلکه یک واژه است. مثلا

Zikəvulə (صدا میدهد)

Zikə karde (داد و بیداد کردن از روی خوشحالی)

Zivul (صدا، سس)

Zi bekarde (پر کردن)

zi در هر دو مثال اولی حرف اضافه هستند و به همراه اسم برای ساخت فعل به کار رفته اند اما در مثال آخری zi جدا از فعل هست که برابر واژه "پر" یا مقابل واژه "خالی" می باشد.

+ نوشته شده در یکشنبه دوازدهم شهریور ۱۳۹۶ساعت &nbsp توسط |