ČE / ČI NAVSIXAN

سخن آغازین ČE یا ČI در زبان تالش

Če/Čı یک سخن آغازین هست که در زبان تالش به طور فعال (معلوم) به کار میرود. شما خودتان پیشتر با Če/Čı در ضمایر ملکی آشنا شده اید، همانند Čəy (مال او) که از شکل کامل تر Če+əy به وجود آمده است.

(Čı (Če+ı

1. سخن آغازین: نشانه ملکی میباشد. معادل علامت کسره ( ِ ) بعد اسم در فارسی است. مثلا Čı hamsiyə kinə (دختر همسایه).

2. عوض کننده اشاره: معادل ضمایر اشاره این و آن در زبان فارسی. مثلا Čı zoə ko bə Xıdo mandə (کار این پسر به خواست خدا بند است).

3. حرف تعریف: زمانی که یک اسم برای شنونده آشنا است و یا زمانی که در مورد یک موضوع مشخص صحبت میگردد، آنگاه دو سخن آغازین Čı و Če در جمله می آید. معادل The در زبان انگلیسی. مثلا

Če Tolıši bandon (رشته کوه های تالش)

Čı Tolıši bandon (این رشته کوه های تالش).

4. حرف اضافه پیش از اسم: معادل حرف اضافه "از" در زبان فارسی است. مثلا

Rustəm 1373-nə sori čı mo bıə (رستم در سال 1373 از مادر به دنیا آمد)

Čı yodo bešey (از یاد رفتن)

(Čın (če+ın

عوض کننده اشاره: معادل ضمیر اشاره ''این'' در فارسی. مثلا

?Čın kitobi nomıš ni (این کتاب نامی ندارد؟)

(Čə (če+ə

عوض کننده اشاره: معادل ضمیر اشاره ''آن'' در فارسی. مثلا

Čə merdi gəp (حرف و گپ آن مرد)

عوض کننده ضمایر شخصی

1. (Čımı ( če+mı : به مفهوم "مال من" میباشد. مثلا

Čımı/Čemı kinə rečine (دوست دختر من زیبا است)

* بنابراین هر جا Čımı نوشته شده در واقع از شکل اولیه اش یعنی Čemı گرفته شده است، برای اینکه Čı خودش از če+ı به وجود آمده است.

2. (Čıtı // ıštı = (če+tı- ečtı- eštı-ıštı: به مفهوم "مال تو" میباشد. مثلا

Ištı zoə demı/dımı duste (پسر تو با من دوست هست)

شروع سخن هیچگاه Čı نمیتواند باشد چون Čı خودش از (če+ı) به وجود آمده است. در ابتدا "ČETI" بود، بعد "ečtı" و "eštı"، و در نهایت "ıštı" گردیده است. (هرچند اکنون "eštı" هم به کار میرود.) دانستن این هم واجب هست که صداهای E , I وندهای اشاره ای هستند که اکنون معنی نزدیک به یکدیگر پیدا کرده اند بنابراین استفاده از هر دو در زبان تالش متداول است.

+ نوشته شده در شنبه چهارم شهریور ۱۳۹۶ساعت &nbsp توسط |