سخن آغازین ČE یا ČI در زبان تالش
Če/Čı یک سخن آغازین هست که در زبان تالش به طور فعال (معلوم) به کار میرود. شما خودتان پیشتر با Če/Čı در ضمایر ملکی آشنا شده اید، همانند Čəy (مال او) که از شکل کامل تر Če+əy به وجود آمده است.
(Čı (Če+ı
1. سخن آغازین: نشانه ملکی میباشد. معادل علامت کسره ( ِ ) بعد اسم در فارسی است. مثلا Čı hamsiyə kinə (دختر همسایه).
2. عوض کننده اشاره: معادل ضمایر اشاره این و آن در زبان فارسی. مثلا Čı zoə ko bə Xıdo mandə (کار این پسر به خواست خدا بند است).
3. حرف تعریف: زمانی که یک اسم برای شنونده آشنا است و یا زمانی که در مورد یک موضوع مشخص صحبت میگردد، آنگاه دو سخن آغازین Čı و Če در جمله می آید. معادل The در زبان انگلیسی. مثلا
Če Tolıši bandon (رشته کوه های تالش)
Čı Tolıši bandon (این رشته کوه های تالش).
4. حرف اضافه پیش از اسم: معادل حرف اضافه "از" در زبان فارسی است. مثلا
Rustəm 1373-nə sori čı mo bıə (رستم در سال 1373 از مادر به دنیا آمد)
Čı yodo bešey (از یاد رفتن)
(Čın (če+ın
عوض کننده اشاره: معادل ضمیر اشاره ''این'' در فارسی. مثلا
?Čın kitobi nomıš ni (این کتاب نامی ندارد؟)
(Čə (če+ə
عوض کننده اشاره: معادل ضمیر اشاره ''آن'' در فارسی. مثلا
Čə merdi gəp (حرف و گپ آن مرد)
عوض کننده ضمایر شخصی
1. (Čımı ( če+mı : به مفهوم "مال من" میباشد. مثلا
Čımı/Čemı kinə rečine (دوست دختر من زیبا است)
* بنابراین هر جا Čımı نوشته شده در واقع از شکل اولیه اش یعنی Čemı گرفته شده است، برای اینکه Čı خودش از če+ı به وجود آمده است.
2. (Čıtı // ıštı = (če+tı- ečtı- eštı-ıštı: به مفهوم "مال تو" میباشد. مثلا
Ištı zoə demı/dımı duste (پسر تو با من دوست هست)
شروع سخن هیچگاه Čı نمیتواند باشد چون Čı خودش از (če+ı) به وجود آمده است. در ابتدا "ČETI" بود، بعد "ečtı" و "eštı"، و در نهایت "ıštı" گردیده است. (هرچند اکنون "eštı" هم به کار میرود.) دانستن این هم واجب هست که صداهای E , I وندهای اشاره ای هستند که اکنون معنی نزدیک به یکدیگر پیدا کرده اند بنابراین استفاده از هر دو در زبان تالش متداول است.
ما را در سایت زبان تالش دنبال میکنید
برچسب:
نویسنده:
بازدید: 20